در سال‌های میانی دهه شصت، سینمای ایران دست روی قصه‌هایی گذاشت که بوی زندگی، غربت و آدم‌های درگیر با روزگار می‌داد. فیلم «دزد و نویسنده» محصول سال ۱۳۶۵، از آن دست آثار خاطره‌انگیز و پرطرفدار آن دوران است که با درخشش استاد خسرو شکیبایی و علی نصیریان، تقابل دو دنیای کاملاً متفاوت را در دل قطار و خیابان‌های شهر به تصویر می‌کشد. «رحمان»، مردی رنج‌دیده که فشار روزگار و شرایط نامساعد اجتماعی او را به مسیر خلاف کشانده، در راه بازگشت از اهواز داخل قطار با «محمود»، نویسنده‌ای کم‌حرف و چمدان‌به‌دست آشنا می‌شود. رحمان به گمان اینکه ثروتی بادآورده یا کیفی پر از پول در انتظار اوست، در یک لحظه غفلت، چمدان محمود را می‌رباید. اما وقتی با ولع چمدان را باز می‌کند، جز انبوهی کاغذ و دست‌نوشته چیزی نمی‌بیند و با خشم آن‌ها را در سطل زباله می‌اندازد؛ غافل از اینکه آن برگه‏‌ها، عصاره تمام دارایی، روح و نوشته‌های نایاب آن نویسنده بود. این سرقت غیرمنتظره، سرآغاز پیوندی ناخواسته و ماجرایی پر از تعلیق و رفاقت میان این دو مرد می‌شود...